Diagnozowanie układu hamulcowego pojazdu samochodowego (cz. 3)

W pierwszych dwóch częściach tego cyklu opisano rodzaje i zadania układów hamulcowych, strukturę układów hamulcowych (sterowanych hydraulicznie, pneumatycznie i elektropneumatycznie) oraz wymagania prawne dotyczące układów hamulcowych pojazdów samochodowych. W tej części zostaną przedstawione parametry diagnostyczne i kryteria oceny stanu technicznego układów hamulcowych sterowanych hydraulicznie.

Praktycznie diagnozowanie układów hamulcowych pojazdów można podzielić na diagnozowanie mechanizmów sterujących (uruchamiających) hamulce oraz określenie skuteczności działania układu hamulcowego. Sposoby diagnozowania poszczególnych rodzajów mechanizmów uruchamiających są zasadniczo odmienne, natomiast ocena skuteczności działania hamulców jest taka sama dla wszystkich rodzajów układów hamulcowych pojazdów kołowych.

Po zrealizowaniu procesu diagnozowania układu hamulcowego należy opracować diagnozę, która powinna zawierać odpowiedzi na pytania:

  • Jaki jest aktualny stan techniczny układu?
  • Jakie należy wykonać przedsięwzięcia w zakresie obsługiwania technicznego lub naprawy w przypadku wystąpienia usterek w badanym układzie?

Aby rozwiązać ten podstawowy z diagnostycznego punktu widzenia problem, należy uprzednio znać:

  • przeznaczenie układu (zespołu, mechanizmu),
  • charakterystykę techniczno-eksploatacyjną badanego układu,
  • wymagania eksploatacyjne stawiane układowi,
  • warunki zdatności technicznej określające stan techniczny układu,
  • możliwą do realizacji (w konkretnych warunkach) metodę badań,
  • zasady interpretacji wyników wykonanego badania układu.

Stopień szczegółowości analizy merytorycznej wymienionych zagadnień zależy od przeznaczenia i rodzaju badanego układu pojazdu. 

Cechy konstrukcyjne mechanizmów hamulcowych i uruchamiających stanowią podstawowe kryteria identyfikacyjne układów hamulcowych danego typu pojazdu. Identyfikacja cech konstrukcyjnych układu hamulcowego badanego typu pojazdu jest warunkiem niezbędnym na początkowym etapie diagnozowania i obsługiwania tego układu. Z tego powodu najpierw należy określić charakterystykę techniczną układu hamulcowego badanego samochodu. Podział mechanizmów hamulcowych na podstawie rozwiązania konstrukcyjnego wynika z wzajemnego położenia powierzchni ciernych. Natomiast z punktu widzenia metod diagnostycznych oraz zakresu obsługiwania układu hamulcowego podstawowe znaczenie ma identyfikacja rodzaju mechanizmu uruchamiającego, wynikająca z zasady jego działania.

Warunkiem wyjściowym prawidłowej obsługi i prawidłowego diagnozowania jest zawsze znajomość charakterystyki technicznej (cech konstrukcyjnych układu, jego budowy i zasady działania) i charakterystyki eksploatacyjnej (węzłów regulacyjnych i obsługowych, materiałów eksploatacyjnych, parametrów diagnostycznych) układu hamulcowego danego typu pojazdu.

Wymagania eksploatacyjne 

Wymaganiami eksploatacyjnymi nazywa się zmienną podczas eksploatacji pojazdu część zbioru wymagań konstrukcyjnych. Dla użytkownika wymagania eksploatacyjne stanowią bezpośrednie kryteria prawidłowości działania (symptomy stanu technicznego) danego układu. W przypadku niespełnienia określonego wymagania eksploatacyjnego wystąpią niedomagania w funkcjonowaniu układu hamulcowego. 

Warunkiem wyjściowym prawidłowej obsługi i prawidłowego diagnozowania jest zawsze znajomość charakterystyki technicznej (cech konstrukcyjnych układu, jego budowy i zasady działania) i charakterystyki eksploatacyjnej (węzłów regulacyjnych i obsługowych, materiałów eksploatacyjnych, parametrów diagnostycznych) układu hamulcowego danego typu pojazdu.

Dla układów hamulcowych sterowanych hydraulicznie wymagania eksploatacyjne można określić następująco: 

  • odpowiednia skuteczność działania układu przy określonym nacisku na pedał (dźwignię) hamulca;
  • pełne odhamowanie (zanik efektu hamującego) po odjęciu siły uruchamiającej układ hamulcowy;
  • proporcjonalne, płynne zwiększenie siły hamowania w stosunku do wzrostu siły uruchamiającej układ;
  • możliwie krótki czas reakcji (uruchamiania) układu hamulcowego, czyli czas opóźnienia zadziałania układu od chwili nacisku na pedał hamulca;
  • stateczność ruchu hamowanego pojazdu (hamowanie nie powinno powodować zmiany kierunku ruchu);
  • brak lub niski poziom hałaśliwości hamulców (przy kołach niezablokowanych);
  • niezbędna szczelność obwodów hydraulicznych. 

Między tak określonymi wymaganiami występują wzajemne związki przyczynowo-skutkowe. Co do pierwszego z wymienionych tu wymagań należy podkreślić, że skuteczność działania układu hamulcowego pojazdu zależy wyłącznie od konstrukcji i stanu technicznego układu, natomiast skuteczność hamowania pojazdu zależy ponadto od przyczepności kół do nawierzchni jezdni (tj. stanu ogumienia, rodzaju i stanu nawierzchni, obciążenia pojazdu itp.). Skuteczność hamowania pojazdu ze względu na bezpośredni związek z bezpieczeństwem jazdy określana jest w dokumentach normatywnych mających moc prawną.

Ocenę stopnia spełnienia wymienionych wymagań eksploatacyjnych i ustalenie przyczyn stwierdzonych niedomagań umożliwiają warunki zdatności technicznej, jakim powinien odpowiadać badany układ hamulcowy.

Warunki zdatności technicznej

Warunki zdatności technicznej układu hamulcowego określają jego stan techniczny. Część zbioru warunków zdatności technicznej wyrażona jest w sposób opisowy (np. kompletność układu, prawidłowość zamocowania elementów), a część za pomocą parametrów diagnostycznych. Zakres spełnienia opisowych warunków zdatności technicznej oceniany jest głównie w sposób organoleptyczny, natomiast do pomiaru wartości parametrów diagnostycznych są stosowane metody przyrządowe.

Dla układów hamulcowych z uruchamianiem hydraulicznym warunki zdatności technicznej można określić następująco:

  • kompletność układu – układ hamulcowy powinien być skompletowany zgodnie z dokumentacją techniczną pojazdu;
  • prawidłowość zamocowania elementów układu – praktycznie dotyczy pewności zamocowania pompy...

Reklama w Świecie Opon

Raport warsztatowy

Zapisz się, aby otrzymywać regularnie "Raport Warsztatowy"

Twój e-mail

Zamów prenumeratę

Projekt i realizacja:
2007-2012 GlobalVanet